Het leek een dag met veel regen te worden, maar gelukkig gingen veel buien aan ons adres voorbij. Pas aan het einde van de middag raakte de regen ons gebied en in de avond was het bar en boos. Toch hielden de tellers tijdens de 2e muizenexcursie het wonderbaarlijk lang droog.
Dit jaar waren er weinig gasten, bezoekers die (nog) geen lid zijn van onze vereniging, de Natuurvereniging Hollandse Delta.
Dit jaarlijkse evenement, voorheen de Excursie-estafette, is dit jaar al voor de 16e keer gehouden. Nog steeds is het een succes en zien we dat de deelnemers hiervan genieten en enthousiast worden voor alles wat groeit en bloeit.
Een overzicht van alle soorten (voor zover doorgegeven) waargenomen tijdens alle excursies is te vinden in het Excel-bestand ‘Overzicht soorten Natuurfestival_Excursie-estafette 2026’.
Een samenvatting van de BioBlitz die samengesteld is uit ingevoerde waarneming via de BioBlitz van Waarneming.nl vindt u hier.
De diverse natuuraspecten waren redelijk bezocht. Bij de waterbeestjes waren uiteindelijk zelfs 24 bezoekers, waaronder veel gasten met kinderen die heerlijk mochten speuren in zelf opgeschepte vondsten. Het grootste succes van de dag was toch wel het braakballenpluizen (minimaal 35 bezoekers waarvan 28 gast met kinderen). Dit gebeurde als rode draad in het Bezoekerscentrum (BC) en werd van 10:30-16:30 uur gehouden. Het enthousiasme van de kinderen en zelfs een aantal ouders was groot. Zeker ook omdat de kaakjes en de schedeltjes van de muizen, die als prooiresten in de braakbal zaten, na het pluizen sterk vergroot zeer goed te zien waren op een digitaal beeldscherm.
De openingsexcursie was zoals vanouds de vogels (13 bezoekers). De eerste aangekondigde bui was net voorbij, waardoor de dag een mooie start kende.
Juist de start in het donker laat zien hoe mooi en spannend vogelen kan zijn. De silhouetten van de vogels krijgen langzaam maar zeker steeds meer kleur, waardoor de soorten steeds meer herkenbaar worden. We hebben twee delen van de Strypse Wetering bezocht en daar totaal 51 soorten waargenomen. De roerdomp werd alleen door de eerst arriverende mensen gezien, maar de jagende bruine kiekendief vrouw en de roepende, langs vliegende ijsvogels hebben we allemaal goed kunnen bewonderen. Om aan te geven dat de natuur vol momenten zit, wil ik graag laten weten dat Theo even kort een vos aan de rietkant tevoorschijn zag komen, maar die dook ook direct het riet weer in. Dus één keer niezen of even ergens anders naar kijken kan al voldoende zijn om iets te missen.
De vogels werden opgevolgd door een muizencontrole (19 bezoekers). Jan Alewijn had met zijn zoogdierwerkgroepleden weer een mooie route uitgezet op het Heelblaadjesvlak en heeft met zijn kundigheid weer interessante weetjes gedeeld. De vijf waargenomen soorten kwamen dit keer in grote aantallen voor. In totaal zijn er in de ochtend 63 muizen gevangen en weer vrijgelaten. De bosmuis (36) was daarbij het talrijkst, daarna volgde de dwergmuis (20) een prachtige en kleine acrobaat in het riet. De dwergmuis is het kleinste knaagdier van Europa.
Rond 10:00 uur werd de plantenexcursie gelopen (14 bezoekers). Hierbij weet je zeker dat een complete soortenlijst tijdens zo’n korte excursie niet mogelijk is. Er is wel een lijst bijgehouden van de door Erik en Theo genoemde soorten. We kregen mooie uitleg over de soorten en hun leefomstandigheden en/of de functie die zij innemen in hun omgeving. Je merkt ook dat mensen die planten door en door kennen ook vaak het ecosysteem goed snappen. Opvallend was dat veel deelnemers regelmatig de heren riepen omdat ze weer iets zagen dat mogelijk een nieuwe soort was. Zo groeide de lijst gestaag, maar de soortenrijkdom is vele malen groter.
Indrukwekkend was dat het aantal moerasgamanders immens was (1151 stuks op een relatief klein oppervlak, vermoedelijk zo’n 35 m²). Zelf vond ik de naam vertakte leeuwentand wel een intrigerende naam, je moest het blad wel met een loep bekijken om het vertakte tandje aan de randen van het blad te kunnen ontdekken.
Eenmaal teruggekomen bij het Bezoekerscentrum was het tijd voor de lunch. Naast het eten van een boterham of dergelijk, hebben we tussendoor weer mogen genieten van de grote variatie aan taarten, koek en quiche, die door verschillende mensen waren gemaakt. Natuurlijk werd er ook lekker gekletst over van alles en nog wat.
Rond 13:00 uur was het tijd voor de vlinders (18 bezoekers). Automatisch proberen de aanwezigen ook libellen, sprinkhanen en allerlei andere kleine dieren te ontdekken en op naam te brengen. ObsIdentify is hierbij een prachtig hulpmiddel, maar het blijft zaak om zelf kritisch te zijn en te blijven. Allerlei validaties worden uiteindelijk in de bibliotheek opgenomen waardoor het systeem steeds completer en beter wordt, maar dat vergt wel veel zorgvuldigheid van de waarnemers.
Ria leidde deze excursie. Ze liet vol plezier de details zien waar je bij de specifieke vlindersoorten op moet letten. Helaas was het weer niet optimaal. Er stond best veel wind en de zon liet zich ook weinig zien. Ondanks dat hebben we toch enkele leuke soorten mogen bewonderen, waaronder een paar blauwtjes en de altijd mooie kleine vuurvlinder. Voor mij was het groot koolwitje een wat minder bekende soort, maar die ik nu ook mooi in het loeppotje heb kunnen bewonderen. Totaal hebben de aanwezigen 9 vlindersoorten en 6 libellensoorten waargenomen. Ook hebben we kunnen genieten van andere insecten.
De leden van de RAV werkgroep (reptielen, amfibieën en vissen) hebben onder leiding van Gerrit en Janny de groep begeleid in de wereld van de waterdiertjes. Er waren 24 bezoekers, waaronder een aantal kinderen met hun ouders. Deze genoten zichtbaar van het scheppen met de netjes in het water en om vervolgens in spanning te kijken naar de vangst die ze hadden gedaan. De variatie was niet heel erg groot, maar er zaten wel leuke soorten bij waaronder een vissensoort, namelijk de zeelt. Daarnaast hebben we diverse soorten rovertjes gezien, zoals de gegroefde haarwaterroofkever, maar ook diverse formaten van libellenlarven. Opmerkelijk was ook de naam van een klein slakje, dat grote diepslak genoemd wordt. Nou dat ‘grote’ is dus maar betrekkelijk, want de hoogte van dit slakje is 12 mm en de breedte bedraagt slechts 7 mm.
We hebben deze excursie afgesloten met een bijzondere vangst, een medicinale bloedzuiger. Dit is een zeldzame en beschermde soort in Nederland.
Het was inmiddels tijd geworden om te gaan eten. Natuurlijk zouden we weer aan het gebak kunnen gaan, maar we kozen toch even voor een maaltijd van de Chinees. De doos was groot en de inhoud ging bijna op.
Het avondprogramma moesten we vanwege de weersomstandigheden noodgedwongen omgooien. De muizencontrole hebben we een uur naar later verschoven, de insecten en de vleermuizen hebben we in een presentatievorm binnen laten doorgaan.
De insectenexcursie kon vanwege het slechte weer niet doorgaan. Tom, Rob en Jan hadden een paar keversoorten meegenomen. Deze hebben ze onder een binoculair gelegd en via een laptop aan ons getoond met gedetailleerde uitleg. Deze minuscule wereld is nog meer bijzonder dan wij hadden verwacht. Daarom ook des te moeilijker om zomaar even al die kevers op naam te brengen. De uitleg over de doodgravers liet zien hoe ingenieus de natuur in elkaar zit, alle dode dieren worden keurig opgeruimd.
Hierna volgden de vleermuizen. Ger heeft zich in rap tempo verdiept in deze zoogdiergroep. Hij heeft ons via een mooie presentatie duidelijkheid en inzicht gegeven over de diertjes zelf en over hoe ze leven. Door uitleg te geven over het foerageergedrag liet hij ook zien hoe belangrijk hun leefomgeving is. Dus te meer een reden om goed na te denken over veranderingen van het landschap en verbouwingen aan onze huizen. Na afloop is er met de batdetector aan de deur van het BC nog even geprobeerd geluiden op te vangen, dat leverde toch nog twee soorten op, de dwerg- en de ruige dwergvleermuis.
In de tussentijd had Jan Alewijn met 4 andere personen de muisinloopvallen gecontroleerd. Ook nu was er weer een goede bezetting van de valletjes. Maar liefst 41 muizen waren in de valletjes gelopen. Net als in de ochtendronde waren er 5 soorten gevangen. Alleen de aantallen varieerden. Opvallend was wel dat er weer het grote aantal dwergmuizen (19). De rest was verdeeld over de bosmuizen (15), huisspits- (2), bosspits- (2) en veldmuis (3).
De regen was gelukkig uitgebleven tot de laatste vijf vallen, dus dat viel gelukkig alles mee.
In de tussentijd, maar ook aansluitend aan de lezing over de vleermuizen was Erik (met uiteindelijk 7 bezoekers), begonnen met de nachtvlinders. Het laken was opgehangen aan één van de gevels van het BC, onder de overkapping. De wind had helaas behoorlijk vat op het laken, maar dat moesten we maar voor lief nemen. Wonderbaarlijk kwamen er, ondanks de voorbijtrekkende regenvlagen, toch nog nachtvlinders en enkele andere insecten op het doek af. De meest standvastige soorten waren de oranje wortelboorder, gele eenstaart en huismoeder. De mooiste nachtvlinder vond ik toch de kleine hermelijnvlinder. Wat een prachtige kleuren had deze soort. Een Europese hoornaar kwam ook nog even buurten, maar die hebben we even in een potje bewaard, zodat we hem onder controle konden houden. Aan het eind heeft hij weer de vrijheid gekregen. Totaal, met andere insecten meegerekend, zijn er 16 soorten geteld.
Over de dag gezien kunnen wij weer van een super geslaagde dag spreken met veel mooie natuurbelevingen.
Allen dank en tot de volgende mooie excursie(s).
Hans op den Dries
Foto’s: René Lankhorst, Peter Vermaas, Petra van Nes, Erik Ketting en Hans op den Dries
